Luchtoorlog boven Ede

Evert van de Weerd is, niet voor de eerste keer, in de archieven gedoken om een deel van de geschiedenis van zijn woonplaats te beschrijven. Onlangs heeft hij vliegtuigcrashes in Ede en omgeving uit de jaren 1943 en 1944 in kaart gebracht. In en rond de Gelderse Vallei crashten in die periode zo'n veertig geallieerde toestellen. In het boek worden er 16 beschreven. In veel gevallen spelen burgers en het verzet een rol om bemanningen te helpen. De auteur vertelt niet alleen over de crash, maar ook over de start in Engeland, het vliegtuig en zijn (vaak jonge) bemanning, het doel en de vlucht zelf, en tot slot over de dramatische afloop. Ook het bombardement op Ede op zondag 17 september 1944 en de enorme gevolgen voor de bevolking worden uitvoerig behandeld.

Voor geïnteresseerden in de Slag om Arnhem zijn met name de volgende crashes van belang. Tien vliegtuigen storten neer in de eerste week van Operatie Market Garden, waaronder twee Dakota's bij Wageningen, met soldaten van het 11e Parachutistenbataljon aan boord, en vijf bevoorradingstoestellen. De crashes vinden plaats op 19, 21 en 23 september bij Oud Reemst (Christie), Planken Wambuis (Kirkham) en Wolfheze (Lord en Mcleod). Het verhaal van het toestel van Carey is bijzonder omdat zijn Dakota formeel nog steeds Missing in Action is. Navigator King is de enige overlevende van David Lords vliegtuig, en hij moet in Ede een 'vreemde' blindganger onschadelijk maken. Dat projectiel zou afkomstig zijn van een mysterieus derde Amerikaans bombardement op Ede tijdens de eerste dag van de operatie. Welk squadron deze 170 bommen gooide, is een punt van discussie in het boek.

Het boek is rijk geïllustreerd met verslagen, foto's en ander beeldmateriaal. Om de verschillende locaties te duiden, zijn ze op een moderne kaart weergegeven, zodat eenvoudig terug te vinden is waar de crash heeft plaatsgevonden. De publicatie verscheen in de Schaffelaar-reeks van de Koninklijke BDU uitgevers uit Barneveld.

Het boek telt 213 bladzijden met ongeveer evenveel afbeeldingen, en kost 19,50 euro. Het is verkrijgbaar bij het Airborne Museum 'Hartenstein', het Museum Vliegbasis Deelen, het Historisch Museum Ede, het Gemeentearchief Ede en de Edese boekhandelaren. Ook in Velp is de uitgave te koop, en verder kan direct via de website van de BDU besteld worden (verzendkosten 2,50 euro)www.bduboeken.nl