|
|
||
|
|
|
|
|
Hoe 'No Return Flight: 13 Platoon at Arnhem 1944' tot stand kwam; de schrijver vertelt
Dat mijn speurtocht naar de inzittenden van Horsa 166 in een boek zou ontaarden, heb ik pas laat willen toegeven. Lang heb ik alleen maar gedacht aan het volgende adres dat opgespoord moest worden of aan de volgende brief die ik wilde schrijven. Het voelde een beetje zoals het uitproberen van nieuw ijs op de sloot. Voorzichtig gaan staan en als het houdt, voorzichtig een stapje verder gaan. En dan nog een stapje en nog een.
Tot het moment dat ik zo veel nieuwe en betekenisvolle informatie verzameld had, dat zich de vraag opdrong wat ik daar nu mee moest doen. Ik was me er scherp van bewust dat de informatie niet van mij was, maar aan de geschiedenis van de Slag bij Arnhem toebehoorde. Daarom worstelde ik met het probleem hoe deze verzameling losse chronologische verhalen aaneen te smeden was tot een boeiende verhaallijn. En ik beken dat er regelmatig van wakker gelegen heb. Het was dan ook geen grootse openbaring hoe ik de structuur vond. Het was eerder nederig ploeteren.
Heel geleidelijk aan groeide ik naar het idee om eerst Glider piloot Morley Williams' verhaal integraal neer te zetten en dan vervolgens de speurtocht naar zijn passagiers te 'verslaan'. Interessante technische complicatie was dat ik daarbij min of meer onderweg van verteller zou moeten wisselen. Het boek zou moeten openen met Morley als hoofdpersoon/verteller en daarna diende ik als onderzoeker in beeld te komen als brug naar de verhalen van zijn passagiers. Maar dan wel een onzichtbare.
Opmerkelijk vond ik het te ontdekken dat er van de strijd op de Westerbouwing nog geen samenhangend verslag bestond. Iets dat later ook bleek uit de reactie van Colonel John Waddy, die zich als voormalig Compagniescommandant (156 Para Battalion) tijdens 'Arnhem', daar ook over verbaasde. Zeker omdat de Westerbouwing een cruciale hoeksteen in de verdediging van de perimeter geweest is.
Verder was het mooi om een blik te mogen werpen op de levens van veteranen of hun familie na Market Garden en zelfs na de oorlog. Een invalshoek die nog in geen ander boek over Arnhem gebruikt was. Daardoor zou het boek reiken van de indianen en homestead farming in Canada tot cyclonen in Australië en Apolloruimtevaart in de Verenigde Staten.
De research en mijn plannen en ideeën heb ik altijd getest bij de deskundigen die ik benaderde. Zo heb ik het project kunnen behoeden voor inhoudelijke fouten en conclusies. Het meest gebaat was ik achteraf bij de "wat moet dat nou worden" en "laat maar eens zien of je kunt luisteren"-houding van veel deskundigen. Het project deed als het ware telkens opnieuw examen.
Speciaal bij de speurtocht naar de vermiste inzittenden van Morley's Horsa bleek het advies van de Bergings- en Identificatiedienst van levensbelang. Zo kon bereikt worden dat de research en het veldonderzoek op de juiste wijze uitgevoerd konden worden. Met als verbluffende resultaat de vondst van een vermiste Duitse militair van de Kriegsmarine. Frustrerend blijft het dat de vermiste Lance Corporal Eric Melling toch nog spoorloos gebleven is. Maar ook de constructieve kritiek van John Waddy op het verslag van de strijd op de Westerbouwing viel in de categorie examen doen. Wist u bijvoorbeeld dat de Britten spreken over 'trenches' en niet over 'fox holes'. (Precies, dat zeggen de Amerikanen).
Ik kreeg veel vragen op mijn keuze om het verhaal in het Nederlands te schrijven. De verklaring was dat ik hoopte op subsidie voor het onwaarschijnlijk veel tijd vragende project. Die kans bleef lang redelijk aanwezig, maar op het laatst bleef die deur dicht. Maar toen was ik al volop het schrijven. Het was dan ook een beetje jammer dat ik de vijf veteranen die in 2004 naar Arnhem kwamen slechts een Nederlandse versie van het verhaal kon geven. Hoewel zij daar alle vijf zeer in hun schik mee waren. Toch vond ik het een erezaak een Engels versie te schrijven. Dat was niet mogelijk geweest zonder de hulp van velen. Zij staan allen in het dankwoord vermeld. De plezierige en deskundige hulp van Grace Reukers bij de Engelstalige eindredactie bijvoorbeeld is van grote waard geweest. Ik had niet verwacht dat de vertaling opnieuw een fors project zo worden. Maar gezien de kritieken en de belangstelling lijkt het een gewaardeerde investering te zijn.
Maar hoe hard ik ook aan gewerkt had en hoe interessant het verhaal ook geworden was, het zou onbetekenend gebleven zijn als ik er geen uitgever voor zou gevonden zou hebben. Als ik de verhalen rond uitgeven moest geloven, waren er ongeveer een miljoen concurrenten met verhalen die uitgegeven moesten worden. Uiteindelijk viel het voor mij nog mee. Misschien omdat het de 60-jarige herdenking van de slag was, maar er zijn drie uitgevers geweest die mij hebben willen ontvangen en aanhoren. Aspekt was daarvan de meest enthousiaste. Ik zou bijna zeggen dat ik blij was met de overigen die mijn plan afwezen. Zo kon ik mij ten minste een beetje een onbegrepen literaire held voelen.
Na publicatie verschenen er positieve kritieken en kreeg ik veel waardering van de mensen die mij geholpen hadden bij de totstandkoming van het boek en van lezers die de ongebruikelijke verhaallijn en de enorme research waardeerden. Toen bij het googelen van 'No Return Flight' ontdekte dat het ook op de Japanse site van Amazon.com stond, wist ik dat het verhaal zijn weg naar lezers over de hele wereld zou vinden. Morley en zijn passagiers zouden het vast waarderen.
|
||
