Vereniging Vrienden van het Airborne Museum Oosterbeek

Na afloop van de jaarvergadering op zaterdag 4 april 2009 begint het middagprogramma, dat bestaat uit een eenvoudige lunch en aansluitend een lezing over de ontsnappingsoperaties 'Pegasus'. Daarna zal een deel van de route uit 1944 worden gelopen, waarbij op locatie nadere uitleg wordt gegeven. Het programma duurt tot circa 16.30 uur.

Tijdens de lezing zullen de gebeurtenissen betreffende de operaties Pegasus I en Pegasus II met foto's en kaartmateriaal worden verduidelijkt.

De excursie zelf zal lopend worden gedaan. Bij slecht weer zullen de paden modderig zijn. Houdt hier met schoeisel en kleding rekening mee!

Indien u wilt deelnemen aan de lunch en de lezing met excursie dient u 19,50 euro over te maken op postgirorekening 44 036 41 ten name van de Vereniging Vrienden Airborne Museum, onder vermelding van 'lunch en excursie 4 april'. Dit bedrag dient uiterlijk 30 maart aanstaande bij de penningmeester binnen te zijn. Het dekt de kosten van de lunch en de excursiegids. Betaling ter plaatse is ook mogelijk. Vergeet ook dan niet vooraf aan te melden!

Let op! Uw eigen lunchpakket van thuis is om begrijpelijke redenen bij Nol in 't Bosch niet toegestaan!!

Heeft u bijzondere wensen voor de lunch (bijvoorbeeld vegetarisch, dieet en dergelijke), geef dit dan door aan ons bestuurslid Gerard Gijsbertsen vóór 30 maart aanstaande (0318 617054).

Denkt u er aan, ook als u alleen wenst deel te nemen aan de vergadering, uw komst te melden bij het bestuur om hotel Nol in 't Bosch in de gelegenheid te stellen de zaal voor te bereiden?

Op zondag 17 september 1944 begint de Slag om Arnhem met geallieerde luchtlandingen tussen Renkum en Wolfheze. Deze verlopen succesvol. Er is nauwelijks Duitse tegenstand. Toch weet maar een deel van een van de drie bataljons die op weg gaan naar Arnhem de bruggen bij de stad te bereiken. De spoorbrug wordt echter net voor hun neus opgeblazen, en het middenstuk van de schipbrug blijkt verdwenen. Alleen de noordelijke oprit van de verkeersbrug kan, samen met soldaten van andere onderdelen, worden bezet.

In de dagen die volgen vinden meer landingen plaats bij Renkum, Wolfheze, de Ginkelse Heide, Papendal en Driel. Het mag echter niet baten. Ondanks zware gevechten slagen de Britten er niet in de inmiddels bij de Arnhemse brug ingesloten troepen te versterken of te ontzetten. Na vier dagen zijn die door Duitse tanks weggevaagd. De kracht van de vijandelijke aanvallers richt zich nu op de Britse troepen bij Oosterbeek, die daar een klein bruggehoofd (perimeter) bezet weten te houden.

Hulp voor de Britten blijft uit. Allerlei tegenslag op de route van de Belgische grens via Eindhoven naar Nijmegen heeft de opmars van het 30e Korps ernstig vertraagd. In het drassige terrein van de Betuwe komt de aanval tenslotte tot stilstand.

Tien dagen na de landingen moeten de geallieerden bij Oosterbeek de strijd staken. Stilletjes weten in de nacht van 25 op 26 september van de gelande 12.000 airbornes slechts zo'n 2000 man over de rivier te ontsnappen. Deze terugtocht wordt met gevoel voor (Britse) humor 'Operatie Berlin' genoemd.

Ongeveer 1500 Britse en Poolse luchtlandingstroepen zijn gesneuveld, 6500 gaan in krijgsgevangenschap (van wie 2000 gewond in de diverse hospitalen liggen).

Niet alle op de noordelijke oever van de Rijn achtergebleven geallieerde militairen zijn in Duitse handen gevallen. Sommigen houden zich in de omgeving verborgen, anderen weten uit gevangenschap te ontvluchten. De meesten worden door het verzet opgevangen en geholpen. Vooral de verzetsgroepen in Ede hebben hier de handen aan vol.

In de eerste weken na de slag verwacht iedereen dat de geallieerden hun aanval zullen hervatten, en dat de bevrijding slechts een kwestie van tijd is. Er worden plannen gemaakt om de achtergebleven militairen en de leden van het verzet (de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten: NBS) samen te voegen tot kleine Brits/Nederlandse gevechtsgroepen van ongeveer 15 man. Deze moeten tijdens de verwachte geallieerde aanval achter de Duitse linies verwarring stichten en sabotage plegen. De aanval waar iedereen zo op hoopt, blijft echter uit.

Als duidelijk wordt dat er geen nieuwe aanval zal komen, is men natuurlijk teleurgesteld. Maar meer dan dat. Want wat moet je met zo veel jonge mannen die zich in zo'n klein gebied verborgen houden? Die militairen moeten eten en onderdak hebben, en hun verblijf moet geheim blijven. Dat laatste is moeilijk, want het hele gebied rond Ede zit vol met vluchtelingen uit Arnhem, Oosterbeek en Renkum. En omdat de omgeving langs de Rijn frontgebied geworden is, worden in deze regio ook nog eens extra Duitse troepen gelegerd, die her en der worden ingekwartierd. Er zijn adressen bij met ingekwartierde Duitsers in de voorkamer, evacués in de schuur en ondergedoken Britten op zolder!

Dit kan niet lang goed gaan. Want wanneer zou worden ontdekt dat iemand hulp geeft aan geallieerde militairen, zullen de gevolgen ernstig zijn: de soldaten gaan in krijgsgevangenschap, de burgers die hen helpen naar een concentratiekamp of erger, en het huis zal in brand gestoken worden.

Er worden plannen beraamd voor een massale ontsnapping, en daarover gaat het in het middagprogramma van zaterdag 4 april 2009.

Voorafgaande aan de jaarvergadering en tijdens de lunchpauze zullen foto's, kaarten en voorwerpen te zien zijn die een relatie hebben met de Pegasus-operaties. Ook zal de boekentafel van ons lid Okko Luursema aanwezig zijn, en dat geldt eveneens voor een verkoopstand van de vereniging.

Deze dag zal het nieuwe boek 'Get 'm Out' bij de schrijver (Cees Haverhoek) verkrijgbaar zijn, waarbij dit uiteraard gesigneerd kan worden. Het vorig jaar verschenen cahier 'Pegasus', ook van Cees' hand, kunt u eveneens deze dag aanschaffen en van een handtekening laten voorzien.

Vanaf ongeveer twee weken vóór de vergadering zal eventueel aanvullende informatie over de jaarvergadering te vinden zijn op de website van de vereniging.