Battlefield Tour Operatie Amherst 

Op zaterdagmorgen 28 maart 2009 stonden om half tien 24 deelnemers aan de Battlefield Tour Operatie Amherst in de stromende regen verzameld bij het Station Meppel. De operatie Amherst was een actie van het 2^e en 3^e Regiment Chasseurs Parachutistes, bestaande uit 702 Franse parachutisten van de Special Air Service. Ze landden in de nacht van 7 op 8 april 1945 in Drenthe en zuidoost Friesland, om onder meer bruggen te veroveren en verwarring onder de Duitse troepen te stichten. Hierdoor gaven ze steun aan de Canadese opmars in Noord Nederland.

Onder de deelnemers aan de excursie bevond zich een Nederlandse veteraan, de heer Van de Heiden uit Meppel, die in 1944 als verzetsman steun had verleend aan de Fransen.

De eerste locatie die werd aangedaan, was het restaurant Scharringhuisen, het voormalige café Hummel, in Spier. Hier hadden de Fransen het belangrijke kruispunt bezet. Bij de gevechten die daarop volgden, sneuvelden twee para’s, onder wie majoor Simons. Een monumentje markeert deze gebeurtenis. Even verderop richting Beilen werd een klein gedenkteken bezocht dat er aan herinnert dat de Duitsers daar een groep burgers gefusilleerd hebben. Een aantal van hen had bij Hoogeveen deelgenomen aan gevechten tussen de Fransen en Duitse eenheden. Het getal 21 dat op het monument staat, is niet juist. Er zijn wel 21 mensen gedood, maar niet allemaal op deze plaats.

Foto: Gerard Gijsbertsen

Via de Veenhoopsbrug en de Witter Wijkerbrug over de Zuid-Willemsvaart bij Smilde ging het richting Appelscha. In de omgeving daarvan landden in april 1945 diverse groepen Fransen. Zij verzamelden zich in de zogenaamde Prins Bernhard kazerne, een geheim kamp van de Binnenlandse Strijdkrachten in de bossen. Van daaruit werden diverse acties ondernomen, met als belangrijkste de bezetting van de Stokersverlaatbrug in Appelscha. Ter plaatse werd nu een uitleg gegeven van de stellingen en gevechten. Enkele deelnemers kregen de gelegenheid om boven in de nabij gelegen meelfabriek de voormalige Franse posities te bekijken. Daar vandaan hadden zij een goed overzicht over de omgeving van de brug.

Foto: Gerard Gijsbertsen

Een uitgebreide lunch in Café Hulst, destijds het Franse hoofdkwartier, gaf de excursiedeelnemers de gelegenheid weer warm en droog te worden.

Daarna werd het dorp Gasselte bezocht. Onderweg werd gestopt bij het Franse monument in Assen, waar de heer Jansen, vertaler van het boek "Amherst", een uitleg gaf.

Foto: Gerard Gijsbertsen

In het dorp konden we de pastorie zien, in 1945 het hoofdkwartier van een afdeling van de NSKK. De Fransen, die zich in de nabije bossen ophielden, overvielen dit gebouw, en namen een groot aantal Duitsers gevangen. Daarna trokken ze zich weer in de bossen terug. De Duitsers, die vervolgens in het dorp terugkeerden, sloten de mannen van het dorp op in de kerk naast de pastorie. Als wraak voor het plunderen van hun hoofdkwartier dreigden ze het godshuis op te blazen. Uiteindelijk zijn 16 man gevangen afgevoerd naar Assen, waar ze later bevrijd werden.

Foto: Gerard Gijsbertsen

De pastorie, de kerk en de omliggende huizen zijn nog nagenoeg hetzelfde als in 1945, zodat we een goed overzicht konden krijgen.

De volgende actie die tijdens de battlefield tour aandacht kreeg, was de overval op de brug over het Oranjekanaal bij de vlasfabriek te Orvelte. Dit gebouw bestaat nog steeds, maar wordt nu gebruikt als opslagloods. De nabij gelegen sluis, waarover na het Franse optreden een geïmproviseerde brug werd gelegd, is ook nog te zien. Ook hier kregen we een uitleg van de actie, en bekeken we het monumentje van de gesneuvelde luitenant Antoin Treis.

Foto: Gerard Gijsbertsen

De overval op Restaurant Slomp in Westerbork, in 1945 een Duits hoofdkwartier, was het laatste onderwerp van deze excursie. Hoewel het dorp na de oorlog erg is veranderd, konden we mede dankzij de uitleg ons toch een beeld vormen van de gevechten. Bij het voormalige gemeentehuis werd een bezoek gebracht aan het oorlogsmonument.

Foto: Gerard Gijsbertsen

Om 17.00 uur eindigde de battlefield tour bij het Station Meppel. Toen hield het ook op met regenen. De excursie heeft ondanks het slechte weer een goed beeld gegeven van de Franse acties in Drenthe en zuidoost Friesland. Een militaire operatie van 702 parachutisten die na de Tweede Wereldoorlog nauwelijks bekendheid heeft gekregen.

naar boven